Er bestaat niet één perfecte meditatiehouding. Belangrijker is dat je stabiel, ontspannen en alert kunt zitten. Afhankelijk van je lichaam en wat prettig voelt, kun je kiezen voor een meditatiekussen, meditatiebankje of stoel.
Hieronder zie je de verschillende mogelijkheden op foto’s uit onze meditatieruimte. Probeer rustig uit wat bij je past. Je hoeft niet lenig te zijn en je mag je houding tijdens het oefenen aanpassen.
Vier manieren om te zitten
Gekruiste zithouding
Op een meditatiekussen
Je zit iets verhoogd op een stevig kussen, met je benen ontspannen vóór je. Zoek een hoogte waarbij je rug gemakkelijk lang blijft en je je knieën niet naar beneden hoeft te duwen.
Op de foto zie je een kleermakerszit, ook wel Sukhasana genoemd. Bij de Birmaanse zithouding liggen de onderbenen vóór elkaar op de ondergrond, zonder een voet op het andere bovenbeen te leggen. Kies de variant die prettig voelt.
Probeer eens: een iets hoger of lager kussen. De hoogte is een aanpassing binnen je zithouding, geen aparte houding.
Knielhouding · Seiza met een bankje
Op een meditatiebankje
Je knieën liggen op de mat en je onderbenen wijzen naar achteren. Het bankje draagt je bekken, zodat je niet met je volle gewicht op je hielen zit.
Dit kan een prettige mogelijkheid zijn als je graag knielt. Laat je handen op je bovenbenen rusten en voel of je zonder spanning rechtop kunt zitten.
Let op: kies een stabiel bankje met een passende hoogte en een zachte ondergrond voor je knieën en enkels.
Knielhouding · Seiza met een kussen
Knielend op een kussen
Dit is dezelfde basispositie als op het bankje, maar nu ondersteunt een stevig kussen je bekken. Je plaatst het tussen je benen, terwijl je onderbenen naar achteren op de mat liggen.
Onderzoek welke hoogte prettig is en of je voldoende ruimte hebt voor je voeten. Je hoeft je lichaam niet in een bepaalde vorm te duwen.
Probeer eens: een andere ondersteuning of de stoel als knielen niet prettig voelt.
Stoelmeditatie
Zitten op een stoel
Een stoel is een volwaardige meditatiehouding. Het is een fijne keuze als zitten op de grond niet prettig is, of als je gewoon liever op een stoel zit.
Zet beide voeten stevig op de grond en laat je handen op je bovenbenen rusten. Zit iets los van de rugleuning als dat comfortabel is. Heb je steun nodig, dan mag je de rugleuning gebruiken.
Probeer eens: een stevige verhoging onder je voeten als ze niet gemakkelijk de grond raken.
Een paar rustige aandachtspunten
Stevig zitten, zacht blijven
Als je een plek hebt gevonden, neem dan even de tijd om te voelen hoe je zit. Deze aanwijzingen zijn een uitnodiging om te onderzoeken wat voor jou werkt.
Bekken en rug
Laat je bekken zo nodig licht voorover kantelen, zodat je rug lang kan blijven. Houd de natuurlijke vorm van je rug, zonder hem hol te trekken of je borst vooruit te duwen.
Schouders en handen
Laat je schouders zakken. Leg je handen ontspannen op je bovenbenen, knieën of in je schoot. Je hoeft geen bijzonder handgebaar te maken.
Hoofd en blik
Houd je hoofd in het verlengde van je rug en trek je kin eventueel een klein beetje in. Je kunt je ogen sluiten of met een zachte blik schuin naar beneden kijken.
Adem en comfort
Laat je adem vanzelf komen en gaan. Ontstaat er pijn of een doof gevoel? Verander rustig van houding. Stilzitten is geen doel op zichzelf.
Over kussens en matten
De ondersteuning maakt het verschil
Een groot en een klein kussen zijn geen verschillende meditatiehoudingen. Het kussen bepaalt vooral hoe hoog je bekken zit. Meer hoogte is niet automatisch beter: probeer uit waarbij je stabiel en ontspannen zit.
Je hoeft vooraf niets aan te schaffen. In de les kun je de aanwezige kussens, bankjes en stoelen uitproberen en bespreken wat prettig zit.
Zafu
Een rond meditatiekussen dat je bekken ondersteunt.
Zabuton
Een grote, platte meditatiemat die een zachte ondergrond biedt voor je knieën en enkels.
Veelgestelde vragen over je meditatiehouding
Welke meditatiehouding bij stijve heupen?
Probeer eerst een stoel, zodat je je benen niet hoeft te kruisen. Wil je op de grond zitten, onderzoek dan of een iets hoger, stevig kussen prettiger is. Ondersteun je knieën zo nodig met een opgevouwen deken, zonder ze naar beneden te duwen. Kies de houding waarin je zonder pijn kunt zitten; kleermakerszit is geen vereiste.
Wat als je knieën pijn doen?
Verander rustig van houding zodra je knieën pijn doen. Maak je benen los en probeer een stoel als knielen of gekruist zitten onprettig is. Duw je knieën niet naar beneden en blijf niet in een pijnlijke houding zitten om de oefening af te maken. Blijft je knie pijn doen en kun je moeilijk bewegen, maak dan een afspraak met je huisarts.
Er is geen vaste hoogte die voor iedereen past. Probeer een hoogte waarbij je bekken stabiel steunt, je rug gemakkelijk rechtop blijft en je benen ontspannen kunnen rusten. Zak je onderuit of moet je veel moeite doen om rechtop te blijven, probeer dan iets meer of minder hoogte. Vergelijk dit een paar minuten: ook de stevigheid en het inzakken van het kussen maken verschil.
Meditatiebankje of meditatiekussen?
Een bankje ondersteunt je bekken in een knielhouding, met je onderbenen naar achteren. Een kussen kun je gebruiken met je benen vóór je of, als de vorm en hoogte passen, tussen je benen bij het knielen. Kies op basis van comfort en stabiliteit. Een bankje is geen oplossing voor elke knieklacht; voelt knielen onprettig, probeer dan een stoel. In de les kun je de verschillende mogelijkheden uitproberen.
Moet je rug recht zijn bij meditatie?
Denk aan ontspannen rechtop zitten, met ruimte om te ademen. Je rug houdt daarbij zijn natuurlijke krommingen; je hoeft hem niet kaarsrecht te trekken. Laat je schouders zakken en houd je hoofd ongeveer boven je bekken. Gebruik gerust een rugleuning als dat prettiger is. Je houding mag tijdens de oefening veranderen.
Kun je mediteren op een stoel?
Ja, een stoel is een volwaardige manier om te mediteren. Kies een stabiele stoel, zet beide voeten op de grond en laat je handen op je bovenbenen of in je schoot rusten. Raken je voeten de grond niet goed, gebruik dan een stevige voetensteun. Je mag de rugleuning gebruiken. Volg daarna dezelfde aandachtsoefening als op een kussen of bankje.
Tijdens een gratis proefles in Loon op Zand kun je verschillende zithoudingen uitproberen. Ik help je graag een manier te vinden die bij jouw lichaam past.
